Auala e Tatalo Lelei ai: O se Taiala Faale-Tusi Paia i Tatalo Mamana ma Taliina

“E matuā aogā le tatalo a le tagata amiotonu pe a aogā.”—Iakopo 5:16

O le tatalo o se tasi o fa’amanuiaga silisili ua tu’uina mai e le Atua i Lana fanau. E ala i le tatalo tatou te tapua’i ai ia te Ia, tuputupu a’e i le mafutaga vavalalata ma Ia, maua Lana ta’ita’iga, fa’atoga mo isi, ma auai i Lana galuega i le lalolagi. I Tusitusiga Paia uma tatou te va’aia ai le Atua o lo’o fa’ataunu’uina Ana fuafuaga e ala i ali’i ma tama’ita’i masani na saili ia te Ia ma loto fa’amaoni. Na tatalo Aperaamo mo Sotoma. Na fa’atoga Mose mo Isaraelu. Na tagi Hana mo se atali’i. Na tatalo Elia ma ua taofia le timu mo le tele o tausaga, ona toe tatalo lea ma ua matala le lagi. Na saili Tanielu i le Atua mo lona nu’u. Na tatalo fa’atasi le Ekalesia anamua, ma na lūlūina le mea na latou potopoto ai ina ua toe fa’atumuina i latou i le Agaga Pa’ia (Galuega 4:31).

Ae ui i lea, e toatele tagata talitonu faamaoni e fesili i se fesili faamaoni:

"Afai e vala'aulia i tatou e le Atua e tatalo, aiseā e foliga mai ai e le taliina le tele o tatalo?"

E tatau ona i ai se tali faale-Tusi Paia i lena fesili.

O le faʻafitauli e lē o le lē finagalo o le Atua e faʻalogo i Ona tagata. Mai le Kenese e oo i le Faaaliga, e tele taimi na Ia faʻaalia mai ai o Ia lava o se Tamā e fiafia i ē o loʻo saʻili iā te Ia. Na faʻamalosiau atu Iesu lava Ia i Ona soʻo:

“Ia outou ole atu, ona foa’iina mai ai lea iā te outou; ia outou saili, ona outou maua ai lea; ia outou tu’itu’i atu, ona toina mai ai lea iā te outou.” (Mataio 7:7)

I le taimi lava e tasi, o loo manino mai foi i le Tusi Paia e le o tatalo uma e aoga. O loo i ai i le Tusi Paia folafolaga uiga ese e uiga i le tatalo ma lapataiga faamaoni e uiga i uiga ma amioga e faalavelaveina ai. E le gata ina valaauina i tatou e le Atua e tatalo soo; ae ua Ia valaauina i tatou e tatalo e tusa ai ma Lona finagalo, Lana Afioga, ma Lona finagalo.

O se eseesega tāua lenei.

E sili atu le tatalo nai lo le na o le tuʻuina atu i le Atua o se lisi o talosaga. O se mafutaga ma lo tatou Tamā faalelagi. O le avanoa e faalatalata atu ai ia te Ia, faafetaui o tatou loto ma Lona finagalo, ma auai i le faataunuuina o Ana fuafuaga i le lalolagi. E amata le tatalo lelei a o lei tautala atu i a tatou upu muamua—e amata i se olaga ua tuuina atu.

Sa faʻataʻitaʻia atoatoa e Iesu lenei mea.

Pe na Ia alu ese a’o le’i oso a’e le la e fa’atasi ma Lona Tamā (Mareko 1:35), pe na tatalo i le po atoa a’o le’i filifilia le ‘au aposetolo e to’asefululua (Luka 6:12), pe na Ia tu’uina atu fo’i Ona lava mana’oga i Ketesemane i le fetalai atu, “Aua le faia lo’u loto, a o Lou finagalo” (Luka 22:42), o Ana tatalo na tafe mai i le fa’alagolago atoatoa i le Tamā.

Sa aʻoaʻoina e le au aposetolo mai Lana faʻataʻitaʻiga.

Ina ua mavae le toetu o Keriso, sa faaauau pea ona tuuto atu e le au talitonu i latou lava i le tatalo (Galuega 1:14). Ina ua oo mai teteega, sa latou le amata i le faamatalaina o latou popolega po o le faitio i o latou tulaga. Nai lo lena, sa latou folafola atu Tusitusiga Paia, faasilisilia le pule silisili ese a le Atua, ma ole atu mo le lototele e faaauau ai ona folafola atu Keriso. Sa tali mai le Atua e ala i le faatumuina o i latou i le Agaga Paia ma faamalosia i latou mo Lana galuega (Galuega 4:23–31).

O se tasi o mamanu sili ona mataʻina i le Tusi Paia, o le tele o taimi na tatalo ai le nuu o le Atua e faʻaaoga ai le Afioga a le Atua lava ia. E faʻamalosia au tatalo pe a faʻatulagaina e le Tusi Paia auā o le Afioga a le Atua e faʻaalia ai Lona uiga, Ana folafolaga, ma Lona finagalo. E leoleoina e le Aliʻi Lana Afioga ina ia faʻataunuʻuina (Ieremia 1:12). E le toe foʻi mai fua Lana Afioga ae faʻataunuʻuina le faʻamoemoega na Ia auina mai ai (Isaia 55:11). Na teteʻe foʻi Iesu iā Satani i le vao i le folafolaina atu o le Afioga tusitusia a le Atua (Mataio 4:1–11). Mo lenei mafuaʻaga, o se tasi o auala sili ona aoga e tatalo ai o le faʻatumuina lea o a tatou tatalo i Tusitusiga Paia nai lo le faʻalagolago naʻo o tatou lava mafaufauga ma lagona. O lenei faʻamamafa e taua tele i le aʻoaʻoga o le Auala e Tatalo Lelei ai .

Ae o loo aʻoaʻo mai foʻi e le Tusi Paia se isi upu moni tāua.

O loo i ai uiga, agasala, ma mamanu o le olaga e faalavelaveina ai la tatou mafutaga ma le Atua ma faavaivaia ai a tatou tatalo. Na folafola mai e Isaia,

"Ua vavaeeseina outou ma lo outou Atua e a outou amio leaga; o a outou agasala foʻi ua natia ai ona fofoga iā te outou, ua lē faʻafofoga mai ai o ia." (Isaia 59:2)

Na lapata’i mai Iesu o le musu e fa’amagaloina isi e a’afia ai la tatou lava mafutaga ma le Tama (Mataio 6:14–15). Na fa’amatala e Iakopo o nisi tatalo e le taliina ona o lo’o faia ma le manatu fa’apito (Iakopo 4:3). Na a’oa’o mai Peteru e o’o lava i le auala e taulima ai e se tane lana avā e mafai ona fa’alavelaveina ai ana tatalo (1 Peteru 3:7). I Tusitusiga Paia uma, o lo’o vala’au pea lava pea e le Atua Ona tagata i le lotomaulalo, salamo, fa’atuatua, usiusita’i, ma le tuuto atu ma le loto atoa i Ona luma. O lau ta’iala o lo’o fa’apotopotoina nei autu fa’ale-Tusi Paia i ni fa’alavelave tetele e luasefulu ma le tasi i le tatalo aoga, e ta’itasi ma lagolagoina e Tusitusiga Paia.

E lē tatau ona tatou lotovaivai i lenei mea. Ae o le faafeagai lava. O le fa’amoemoega o nei lapata’iga e lē o le fa’amata’uina o i tatou e tatalo ae ia vala’aulia i tatou i se mafutaga loloto ma Keriso. E ala i Lona maliu ma Lona toetu, na tatalaina ai e Iesu le ala mo i tatou e ulufale atu ai i le afioaga o le Atua ma le mautinoa.

"O lenei, le au uso e, ua tatou maua le lototele e ulu atu ai i le mea paia ona o le toto o Iesu..." (Eperu 10:19)

E lē faalagolago lo tatou faatuatuaga i lo tatou lava atoatoa ae o Lana amiotonu. A o tatou ta’uta’u atu a tatou agasala, tumau ia Keriso, faamagalo atu i isi, savavali i le usiusitai, ma tatalo e tusa ai ma le Afioga a le Atua, tatou te iloa ai o le tatalo e sili atu nai lo na o se tiute faalelotu—e avea ma mafutaga fiafia ma lo tatou Tama ma le auai i Lana galuega i le lalolagi atoa.

O itulau o loʻo mulimuli mai o loʻo suʻesuʻeina ai mataupu faavae faʻa-Tusi Paia e faʻamalosia ai le tatalo, faʻalavelave o loʻo lapataʻia ai i tatou e le Tusi Paia, ma auala aoga e tuputupu aʻe ai i se olaga tatalo aogā. Pe o oe o se tagata fou i le mulimuli ia Keriso pe ua leva ona e savali faʻatasi ma Ia mo le tele o tausaga, e tumau pea le valaʻaulia a le Atua:

"Tou te saili mai ia te a'u, tou te maua foi a'u, pe a outou saili mai ia te a'u ma o outou loto atoa." (Ieremia 29:13)

Tau ina ia fa'amalosia oe e lenei ta'iala e lē gata ina e tatalo atili, ae ia e iloa atili ai le Atua, fa'atuatua atili ia te Ia ma le atoatoa, ma va'ai i Lona finagalo ua fa'ataunu'uina i lou olaga, lou aiga, lau ekalesia, lou 'a'ai, ma atunu'u uma.

O le ā e Aogā ai le Tatalo?

O le tatalo o se tasi o fa’amanuiaga silisili ua foa’iina mai e le Atua i Lana fanau, ae o se tasi fo’i lea o fa’amanuiaga e sili ona sese le malamalama i ai. E to’atele tagata talitonu e naunau moni i se olaga tatalo loloto ae latou te fesili ifo ma le filemu pe aisea e foliga mai ai e leai se malosi o a latou tatalo pe aisea fo’i e masani ona latou lagona ai le itu e tasi. O nisi e manatu e na’o le mana’omia ona latou tatalo umi. O isi e talitonu latou te mana’omia le fa’atuatua tele, le tele o lagona, po’o ni upu e sili atu ona lelei. E ui o nei mea ta’itasi e iai lona tulaga, ae o lo’o fa’asino mai pea lava pea e le Tusi Paia ia i tatou i se mea e sili atu ona loloto.

O le aogā o le tatalo e lē fa’atatauina i lona umi, lona matagofie o le tautala, po’o lona malosi fo’i. I le Tusi Paia atoa, e tali mai le Atua i ali’i ma tama’ita’i o lo’o fesoota’i lelei o latou loto ma Ia. O le mataupu e lē o le a’oa’oina o se metotia ae o le atiina a’e o se mafutaga. A’o le’i avea le tatalo ma se mea tatou te faia, o se fa’aaliga lea o le tagata o i tatou o ni fanau a le Atua.

Ua manino mai lenei upu moni ina ua faia e soo o Iesu se talosaga mata’ina e tasi. Latou te le’i ole atu ia te Ia e a’oa’o i latou i le auala e tala’i ai, faia vavega, pe ta’ita’ia le motu o tagata. Na o le pau lava le mea na latou fai atu ai, “Le Ali’i e, a’oa’o mai ia i matou e tatalo” (Luka 11:1). Ina ua latou matauina Lona soifuaga, ua latou iloa ai o mea uma na Ia faia na tafe mai i Lana mafutaga ma le Tamā. O Lona pule, lona poto, lona agaalofa, ma lona usiusitai na faavae uma i se olaga tatalo.

Ina ua tali atu Iesu i la latou talosaga, o upu muamua na Ia tuuina atu ia i la’ua e le o ni faatonuga e uiga i metotia po o fua faatatau ae o se mafutaga.

"Lo matou Tamā e o i le lagi..." (Mataio 6:9)

O na upu e lua e suia ai mea uma. E amata le tatalo i le iloaina o i latou o ē ua ia Keriso o loo faalatalata atu i se Tamā o lē silafia i latou, e alofa ia i latou, ma ua uma ona faaalia Lona alofa e ala i le satauro. Tatou te lē tatalo e faatauanau se Atua e lē finagalo e popole i o tatou manaʻoga. Tatou te tatalo auā ua Ia valaaulia i tatou i Lona afioaga e ala i Lona Alo. E pei ona tautino mai e le tusitala o Eperu,

"O lenei, ia tatou faalatalata atu ma le loto tele i le nofoāli’i o le alofa tunoa, ina ia alofaina ai i tatou, ma ia maua ai le alofa tunoa e fesoasoani mai i ona po e tatau ai." (Eperu 4:16)

Ae ui i lea, e le tatau ona fenumiai lenei mautinoa ma le masani po o le manatu faapito. O le Tamā lava lea e tasi e talia i tatou o le Atua paia lea e alalaga pea agelu i ona luma, "Paia, paia, paia." O le mea lea, o le tatalo faale-Tusi Paia e tuufaatasia ai le vavalalata ma le faaaloalo. Tatou te o mai ma le lototoa ona o Keriso, ae lotomaulalo ona o le Atua.

O se tasi o manatu sese e uiga i le tatalo o le manatu lea o lona autū autū o le faʻatalitonuina lea o le Atua e fai le mea tatou te mananaʻo ai. O Tusitusiga Paia o loʻo tuʻuina mai ai se ata e matuā ese lava. O le tatalo o le auala lea e faʻafetaui ai e le Atua o tatou loto i Ona loto. A o tatou sailia o Ia, e amata ona suia o tatou manaʻoga. Tatou te aʻoaʻoina e alolofa i mea e alofa i ai o Ia, faʻanoanoa i mea e faʻanoanoa ai o Ia, ma olioli i mea e aumaia ai le viiga iā te Ia.

E leai se tatalo e sili atu ona matagofie lona faʻaalia o lenei mea nai lo le tatalo na ofoina atu e Iesu i le Faʻatoʻaga o Ketesemane. I le silafia o le mafatiaga o loʻo faʻatali mai mo Ia, na Ia tatalo ai,

"Lo'u Tama e, afai e te finagalo i ai, ia e ave'ese lenei ipu ia te a'u; a e 'aua ne'i faia lo'u loto, a o lou finagalo." (Luka 22:42)

O na upu o loʻo faʻaalia ai le uiga o tatalo aogā uma. O le sini e lē o le loloʻuina o le finagalo o le Atua i o tatou loto, ae ia tatou gauaʻi atu ma le fiafia o tatou loto i Lona finagalo. O le tatalo e avea ma nofoaga e tuʻuina atu ai o tatou faʻamoemoega, popolega, ma fuafuaga ina ia faʻataunuʻuina Ana fuafuaga ia i tatou.

O le mafuaaga lea na mafai ai e le aposetolo o Ioane ona tusi ma le mautinoa tele:

“O lenei fo‘i le loto tele ua tatou maua i ona luma, pe afai tatou te ole atu ai i se mea e tusa ma lona finagalo, e fa‘afofoga mai o ia ‘iā te i tatou.” (1 Ioane 5:14)

O le tatalo e tusa ai ma le finagalo o le Atua e lē o le faʻatapulaʻaina lea o le tatalo ae o le faʻamalosia lea. E lē natia Lona finagalo mai iā i latou o ē saili ma le filiga iā te Ia. Ua faʻaalia mai i Lana Afioga atoa. A o tatou faʻatofuina i tatou lava i Tusitusiga Paia, e faasolosolo malie lava ona lē taulaʻi a tatou tatalo i o tatou lava manaʻoga ae sili atu ona taulaʻi i le malo o le Atua, Lana amiotonu, ma Lona mamalu.

O le mafuaʻaga lea, o se tasi o auala sili ona mamana e tatalo ai, o le tatalo lea i le Afioga a le Atua. O lenei faʻamamafa e aliali mai pea lava pea i le le Auala e Tatalo Lelei ai . Nai lo le faʻatagaina o a tatou tatalo e pulea e le fefe, lagona, poʻo tulaga, tatou te aʻoaʻoina e faʻatumuina i folafolaga a le Atua, Ana poloaʻiga, ma Ana fuafuaga ua faʻaalia.

Na faʻataʻitaʻiina e Iesu lava ia lenei mataupu faavae. I le taimi o Lona faaosoosoga i le vao, o osofaʻiga uma a Satani na taliina i upu nei, "Ua tusia." E leʻi faʻalagolago lo tatou Aliʻi i finauga atamai poʻo le poto faaletagata. Sa Ia tu i luga o le pule a le mea ua uma ona fetalai i ai Lona Tamā. I le ala lava lea e tasi, na tali atu ai le Ekalesia anamua i sauāga e ala i le folafola atu o le pule silisili ese a le Atua ma tatalo e tusa ai ma Lana Afioga nai lo le faʻatagaina o le fefe e pulea a latou tatalo (Galuega 4:24–31). O le iʻuga e le gata o le faʻamafanafanaga ae o le lototele fou ma le faʻamalosia o le Agaga Paʻia.

O le tatalo i Tusitusiga Paia e lē o lona uiga o le toe ta’ua fa’afuase’i o fuaiupu e pei o ni fa’atulagaga. Ae, o lona uiga o le fa’atagaina lea o le Afioga a le Atua e fa’atulaga le anotusi ma le itu e aga’i i ai a tatou tatalo. Fa’apea o lo’o tatalo se matua mo se atali’i po’o se afafine ua se ese mai le Ali’i. Nai lo le na o le ole atu i le Atua e “toe fa’afo’i mai i latou,” e mafai e lena matua ona tatalo i le Esekielu 36:26, ma ole atu i le Atua e foa’i atu ia i latou se loto fou, po’o le Efeso 1:17–18, ma ole atu ia te Ia e tatala mata o lo latou malamalama. I le faia o lea mea, ua lē toe ta’ita’ia le tatalo e na’o mana’oga fa’aletagata ae o folafolaga e fa’aalia ai uiga ma fuafuaga a le Atua.

O le faatuatua o se isi uiga taua o le tatalo aoga, ae o iinei foi ua lu’iina ai e le Tusi Paia le tele o manatu masani. O le faatuatua faale-Tusi Paia e le o se mafaufauga lelei, e le o se mautinoa foi o le a tali mai le Atua i talosaga uma e pei ona tatou mafaufauina. O le faatuatua o le mautinoa lea i le uiga o le Atua. E talitonu o le Tama e atoatoa lona poto, e atoatoa lona alofa, ma e atoatoa lona faamaoni, e tusa lava pe ese Ana tali mai o tatou faamoemoega.

Ua faamanatu mai e le tusitala o Eperu ia i tatou,

"A leai se faatuatua e le mafai ona faafiafiaina o Ia; auā o lē faalatalata atu i le Atua e tatau ona talitonu o loo soifua o Ia, o Ia foi e tauia e Ia o ē saili ia te Ia." (Eperu 11:6)

O lenei ituaiga faatuatua e maua ai le onosai. E faaauau pea ona saili i le Atua auā e faalagolago ia te Ia, ae lē na o le faapea ua uma ona maua le tali. Sa faatalitali Aperaamo mo le tele o tausaga mo le atalii na folafola mai e le Atua. Sa sasaa atu e Hana lona loto i luma o le Alii a o lei afuafua Samuelu. Sa faaauau pea ona tatalo Tanielu e tusa lava pe na lamatia ai lona ola. O lo latou faatuatuaga e le’i faalagolago i tulaga ae i le faamaoni o Lē na latou tatalo i ai.

Na aoao mai foi Iesu o le tatalo aoga e puna mai i le mafutaga tumau ma Ia.

"Afai tou te tumau ia te a'u, a tumau fo'i a'u upu ia te outou, o mea uma lava tou te manana'o i ai, tou te ole atu ai, ona faia lea mo outou." (Ioane 15:7)

Ia mātau o loo mulimuli mai le folafolaga i le mafutaga. A o le’i fetalai Iesu e uiga i le ole atu, na Ia fetalai e uiga i le tumau. E fua mai se lālā ona e pipii mau i le vine. E faapena foi, o le tatalo fua e tafe mai i se olaga e fafagaina pea i le mafutaga ma Keriso. A o faatumulia o tatou loto e Lana Afioga ma faatulaga e Lona Agaga o tatou manaoga, o a tatou tatalo e faateleina ai ona atagia mai Lona lava finagalo.

Ma le mea mulimuli, e le mafai ona vavaeeseina le tatalo aogā mai se olaga usiusitai. I Tusitusiga Paia uma, o i latou na fetaiai moni ma le Atua e le’i faamalieina lava i le na o le faalogo i Lona siufofoga. Sa latou tali atu. Sa ofo atu e Isaia o ia lava mo le galuega a le Alii. Sa tuua e Peteru ana upega e mulimuli ia Keriso. Sa tatalo le au aposetolo mo le lototoa ona latou folafola atu loa lea o le talalelei e ui lava i sauaga. O le tatalo faamaoni e tuleia i tatou i taimi uma agai i le usiusitai sili atu ona o le mafutaga moni ma le Atua e suia ai i latou e ulu atu i Lona afioaga.

O le mafuaʻaga lea, o le fesili e lē gata pe tatou te tatalo, ae pe o faʻatulagaina o tatou olaga e Lē o loʻo tatou tatalo i ai. O le tatalo o le valaʻaulia lea a le Atua ia tatou iloa o Ia, ia suia i tatou e Ia, ma ia auai i Lana galuega togiola i le lalolagi atoa. A o faʻalolotoina lo tatou mafutaga ma Ia, o le a faʻateleina le aogā o a tatou tatalo—e lē ona ua tatou iloa se metotia, ae ona o loʻo faʻapena ona pei o Ia o tatou loto.

O lenei mea e taitai atu ai i se isi fesili taua. Afai o loo aoao mai e le Tusi Paia e fiafia le Atua e faafofoga i tatalo a Ona tagata, aisea la ua lapatai mai ai foi e mafai e nisi o uiga ma amioga ona faalavelaveina na tatalo? O le tali e le o faamoemoe e faavaivai ai i tatou ae ia tosina atu i tatou i le salamo loloto ma le mafutaga vavalalata ma Keriso.

I le vaega o loʻo sosoʻo mai, o le a tatou iloiloina ai faʻalavelave faʻale-Tusi Paia e luasefulu ma le tasi i le tatalo lelei ma iloa ai pe faʻapefea ona aveesea e le Atua, i Lona alofa tunoa, faʻalavelave uma mo i latou e saili ma le lotomaulalo ia te Ia.

21 Fa'alavelave Fa'a-Tusi Paia i Tatalo Aoga

Agasala e le'i Salamoina

O le fa'alavelave sili ona tele i le tatalo lelei o se loto e pipiimau ma le iloa i le agasala e aunoa ma le salamo. E fa'alavelaveina e le agasala la tatou mafutaga ma le Atua, e le ona o Lona fiafia e tete'e mai ia i tatou, ae ona o Lona paia ua vala'auina i tatou e savavali i le malamalama. E ala i le perofeta o Isaia, na folafola mai ai e le Alii:

Isaia 59:2 — "Ua vavae ese outou e a outou amio leaga ma lo outou Atua, o a outou agasala foi ua natia ai ona fofoga ia te outou, ua le faafofoga mai ai o ia."

Na malamalama Tavita i lenei mea moni e ala i aafiaga tiga (2 Samuelu 11–12). Nai lo le natia o lana agasala, na ia ta’uta’u atu ma saili le alofa mutimutivale o le Atua.

Salamo 51:10 — "Le Atua e, ia e faia se loto mamā mo aʻu, ma ia e faafouina se loto sao i totonu ia te aʻu."

E lē fetalai mai lava le Atua ia i tatou e faatagā faapea tatou te le’i agasala. Na te valaaulia i tatou e ta’uta’u atu a tatou agasala ma toe fo’i atu ia te Ia. O le salamo e lē o le i’uga lea o le tatalo—e masani lava o le amataga lea o le toe fa’afouina o le mafutaga.

O se Loto e Lē Faamagalo

Na fetalai tuusaʻo atu Iesu e uiga i le faamagalo atu nai lo se isi lava faʻalavelave i le tatalo. Ina ua uma ona aʻoaʻoina Ona soʻo i le auala e tatalo ai, na Ia faʻamamafaina loa le tāua o le faʻamagaloina o isi.

Mataio 6:14–15 — "Auā afai tou te faamagaloina atu i tagata a latou agasala, e faamagaloina foi outou e lo outou Tamā o i le lagi; a e afai tou te le faamagaloina atu i tagata a latou agasala, e le faamagaloina foi e lo outou Tamā a outou agasala."

E lē fa’amagalo atu le agasala pe lē amana’iaina fo’i le fa’amasinoga tonu. Ae, e tu’uina atu ai le tauimasui patino i aao o le Atua ma atagia mai ai le alofa mutimutivale ua tatou maua e ala ia Keriso.

O le loto oona e faamaa’a ai le loto, ae o le faamagalo atu e toe faaleleia ai le mafutaga ma le Atua faapea ma isi.

E tele atu mea e aʻoaʻoina mai le Tusi Paia e uiga i le faʻamagalo nai lo mea e mafai ona talanoaina i lenei taʻiala. Lesitala mo le avanoa e maua fua ai la matou tusi faʻaeletoronika o le Auala e Faʻamagalo ai Faʻale-Tusi Paia, lea matou te suʻesuʻeina ai mea o loʻo aʻoaʻoina mai e le Tusi Paia e uiga i le faʻamagalo, taunuuga o se loto e le faʻamagalo, ma laʻasaga aoga e faʻamagalo ai e tusa ai ma le Afioga a le Atua (Mataio 18:21–35). O le a e mauaina foʻi le avanoa e maua fua ai la matou faletusi atoa o punaoa faʻale-Tusi Paia.

Le Faatamala i le Mafutaga ma Keriso

O le tatalo e sili atu nai lo le na o le tuuina atu o talosaga i le Atua; e tafe mai i se mafutaga ola ma Iesu Keriso. I le po a o lei faasatauroina o Ia, na aoao ai Iesu o le taliina o tatalo e tupu mai i le mafutaga tumau ma Ia.

Ioane 15:7 — "Afai tou te tumau ia te aʻu, a tumau foʻi aʻu upu ia te outou, o mea uma lava tou te mananaʻo i ai, tou te ole atu ai, ona faia lea mo outou."

O le tumau ia Keriso o lona uiga o le tumau vavalalata ia te Ia e ala i Lana Afioga, usiusitai, ma le mafutaga i aso taitasi. A o tatou tuputupu aʻe i le mafutaga ma Ia, o le a atili ai ona atagia mai e o tatou manaoga Lona lava finagalo, ma o a tatou tatalo e ogatasi ma Lona finagalo.

Leai o le Faatuatua

E taua tele le faatuatua i le tatalo aogā auā e faaalia ai le mautinoa i uiga o le Atua. E lē o faauigaina e le Tusi Paia le faatuatua o se moomooga po o se mautinoa o le a tali mai pea le Atua e pei ona tatou faamoemoeina. Ae, o le faalagolago lea i le poto, le agalelei, ma le faamaoni o lo tatou Tama faalelagi.

Eperu 11:6 — "A leai foʻi se faatuatua e le mafai ona faafiafiaina o ia; auā o lē faalatalata atu i le Atua e tatau ona talitonu o loo soifua o ia, o ia foʻi e tauia mai ē e matuā saili iā te ia."

A o tatou mafaufau loloto i le Afioga a le Atua ma manatua Lona faamaoni i Tusitusiga Paia uma, e tuputupu aʻe ai lo tatou mautinoa. E lē aveesea e le faatuatua fesili uma, ae e filifili pea lava pea e faalagolago i Lē e lē suia lava.

Le usiusitai

E lē mafai e le tatalo ona suitulaga i le usiusitai. E ui ina valaaulia ma le agalelei i tatou e le Atua e avatu o tatou popolega uma i Ona luma, ae ua Ia valaauina foi i tatou e usiusitai i mea ua Ia faaalia mai i Lana Afioga.

Faataoto 28:9 — "Afai e liliu ese ona taliga a e le faalogologo i le tulafono, e inosia lava lana tatalo."

E sili atu mea e finagalo i ai le Atua nai lo na o upu e tautalagia i le tatalo; e finagalo o Ia i loto e naunau e mulimuli i Lona siufofoga. A o tatou tali atu i le usiusitai, e faalolotoina ai la tatou mafutaga ma Ia, ma e faateleina ona atagia mai i a tatou tatalo Ana fuafuaga nai lo o tatou lava fuafuaga.

Fa'amaoni Vaeluaina

Na aʻoaʻo mai Iesu e leai se tasi e mafai ona auauna i matai e toʻalua (Mataio 6:24). O se loto ua vaeluaina i le va o le Atua ma le lalolagi o le a faigata ona fiafia i se mafutaga loloto ma Ia auā o lona alofa sili e iai i se isi mea.

Ua lapata’i atu Iakopo i ē talitonu:

Iakopo 4:4 — "Tou te lē iloa ea o le fefaauōaʻi ma le lalolagi o le feitagaʻi lea ma le Atua? O lenei, o lē fia fefaōaʻi ma le lalolagi, ua fai o ia ma fili o le Atua."

E lē na o le finagalo o le Atua ia tatou faamuamua o Ia. Ua Ia valaau mai ia tatou alolofa atu ia te Ia i lo o isi mea uma. A o avea Keriso ma oa silisili o o tatou loto, e masani lava ona sili atu ona taula’i a tatou tatalo i Lona malo nai lo o tatou lava faanaunauga.

Fa'amaualuga

O le tatalo moni e amata i le lotomaulalo. O taimi uma lava tatou te o atu ai i luma o le Atua, tatou te faailoa atu lo tatou faalagolago ia te Ia ma ta’utino atu e le lava lo tatou poto ma le malosi.

Na faʻamatala mai e Iesu lenei mea e ala i le faʻataoto i le Faresaio ma le ao lafoga (Luka 18:9–14). A o faʻatuatua le Faresaio i lana lava amiotonu, na naʻo le ʻalaga a le ao lafoga:

Luka 18:13 — "Le Atua e, ia e alofa mai ia te aʻu, o aʻu le tagata agasala!"

E fiafia le Atua i loto lotomaulalo auā e iloa e le lotomaulalo lo tatou manaʻomia o Lona alofa tunoa. O le faamaualuga e suia filemu ai lo tatou mautinoa mai le Atua ia i tatou lava, ae o le lotomaulalo e toe tosoina pea i tatou i Lona afioaga.

Fa'aosofiaga Fa'apito

E lē gata ina faafofoga le Atua i mea tatou te ole atu ai, ae e suʻesuʻeina foʻi e Iapo le pogai tatou te ole atu ai. Ua faamanatu mai e Iakopo i tagata talitonu o nisi tatalo e lē taliina ona o loo uunaʻia e manaʻoga faapito ae lē o le mamalu o le Atua.

Iakopo 4:3 — "Ua outou ole atu, a e le maua, auā ua sese la outou ole atu, ina ia faauma ai ia mea i o outou tuinanau."

Na aʻoaʻoina e Iesu Ona soo e amata le tatalo e ala i le sailia o le suafa o le Tamā, le malo, ma le finagalo aʻo leʻi tuʻuina atu o latou lava manaʻoga (Mataio 6:9–10). A o tuputupu aʻe lo tatou alofa mo Keriso, e faʻamamāina foʻi o tatou faʻamoemoega, ma o a tatou tatalo e faʻateleina ai ona atagia mai Ana fuafuaga nai lo o tatou lava faʻanaunauga.

Masalosalo i le Uiga o le Atua

E oo i tagata talitonu uma ni taimi o le le mautonu, ae o loo fautuaina i tatou e le Tusi Paia e taulaʻi lo tatou faatuatuaga i uiga lē suia o le Atua nai lo o tulaga fesuisuiaʻi.

Na tusia e Iakopo:

Iakopo 1:6 — "A ia ole atu ma le faatuatua, aua le masalosalo..."

O le vaifofo mo le masalosalo e lē o le faʻateleina o le mautinoa iā te oe lava ae o le malamalama loloto i le Atua. A o tatou manatua Lona faʻamaoni i Tusitusiga Paia ma o tatou lava olaga, e tuputupu aʻe ai lo tatou mautinoa. Tatou te aʻoaʻoina le faʻatuatua e lē ona ua tatou malamalama i tali uma, ae ona ua tatou iloa Lē e faʻafofoga i tatalo uma.

Le Fa'atamala i le Afioga a le Atua

O le tatalo o se talanoaga ma le Atua, ae o le toatele o tagata talitonu e faaaluina le tele o le taimi e tautala ai nai lo le faalogologo. Ua faaalia mai ma le agalelei e le Atua Lona uiga, Ana folafolaga, ma Lona finagalo e ala i Tusitusiga Paia, ma e malolosi atili ai a tatou tatalo pe a faatulagaina e Lana Afioga.

Na faʻafesoʻotaʻi e Iesu nei mea moni e lua ina ua Ia fetalai:

Ioane 15:7 — "Afai tou te tumau ia te aʻu, a tumau foʻi aʻu upu ia te outou, o mea uma lava tou te mananaʻo i ai, tou te ole atu ai, ona faia lea mo outou."

Ia mātau e le gata ina fetalai Iesu e uiga i le tumau ia te Ia ae faapea foi i Ana afioga o loo tumau ia i tatou. A o faatumulia o tatou loto i le Afioga a le Atua, e toe faatulagaina ai o tatou manaoga, faamalosia ai lo tatou faatuatua, ma aoaoina i tatou i le auala e tatalo ai e tusa ai ma Lona finagalo. Nai lo le tatalo e tusa ai ma o tatou lagona po o tulaga, tatou te amata tatalo e tusa ai ma Lana upumoni. O se tasi o auala faigofie e faamalosia ai lou olaga tatalo o le faaaluina lea o le taimi e faitau ai Tusitusiga Paia a o lei amataina le tatalo.

Leai o le Alofa

O le alofa o le fatu lea o le olaga Kerisiano. Na aʻoaʻo mai Iesu o poloaʻiga sili o le alofa lea i le Atua ma o tatou loto atoa ma le alofa i o tatou tuaoi e pei o i tatou lava (Mareko 12:29–31). O le mea lea, e le mafai ona tatou fiafia i se mafutaga vavalalata ma le Atua ae o loo faaauau pea ona tatou teena le alofa i isi.

Ua tusia e le aposetolo o Ioane:

1 Ioane 4:20 — "Afai e faapea mai se tasi, Ou te alofa i le Atua, a e ʻinoʻino i lona uso, o le pepelo lava ia; auā o lē lē alofa i lona uso ua ia vaai i ai, e lē mafai ona alofa o ia i le Atua ua ia lē vaai i ai."

O le alofa faale-Tusi Paia e sili atu nai lo na o se lagona. E onosai, agalelei, lotomaulalo, faamagalo, ma naunau e saili le lelei o isi (1 Korinito 13:4–7). A o faatupuina e le Agaga Paia lenei alofa i totonu ia i tatou, e itiiti ifo le taula’i o a tatou tatalo ia i tatou lava ae sili atu le popole i le mamalu o le Atua ma manaoga o i latou o siomia i tatou.

Le Fa'agaloina o Mana'oga o Isi

I le Tusi Paia atoa, o loo faaalia ai e le Atua Lona alofa loloto mo e matitiva, le fafine ua oti lana tane, le tamaitiiti matuaoti, ma i latou o loo mafatia i faiga le tonu. O se olaga tatalo maloloina e le mafai ona vavaeeseina mai se loto agaalofa.

Na tusia e Solomona:

Faataoto 21:13 — "O lē na te pupuni ona taliga i le tagi a le tagata mativa, e valaau atu o ia, a e le taliina."

O nei upu e faamanatu mai ai ia i tatou o le tapuaiga moni e le gata ina faaalia i le tatalo ae faapea foi i le usiusitai. E masani ona tali mai le Atua i tatalo mo i latou o loo mafatia e ala i le galue e ala i Ona lava tagata. A o tatou tuputupu aʻe i le agaalofa ma le limafoai, e faateleina ona ogatasi o tatou loto ma Ona loto, ma o a tatou tatalo e atagia mai ai Lona alofa mo e ua mafatia ma ua galo.

Le Fealofani i le Faaipoipoga

Ua aʻoaʻo mai le Tusi Paia o a tatou fegalegaleaiga ma isi e aʻafia ai la tatou mafutaga ma le Atua, ma e leai se isi mea e sili atu ona faamamafaina ai lenei mea nai lo le faaipoipoga.

Ua apoapoai atu Peteru i tane:

1 Peteru 3:7 — "Ia faapea foi outou tane, ia outou nonofo faatasi ma a outou avā ma le loto malamalama, ia ava i le fafine auā o le ipu ia e sili ona vaivai, auā o i latou ua fai ma tofi faatasi ma outou i le alofa tunoa o le ola, ina ne'i faalavelaveina a outou tatalo."

E ui ina sa faatatau faapitoa atu Peteru i tane, ae o le mataupu faavae e faamanatu mai ai i tagata talitonu uma e finagalo le Atua i le filemu, le mamalu, le faamagaloga, ma le alofa i totonu o o tatou aiga. O le lototiga faifai pea, le sauā, po o feeseeseaiga e le foiaina e mafai ona faalavelaveina ai la tatou mafutaga ma Ia. O mafutaga maloloina e le maua ai le finagalo malie o le Atua, ae o loo atagia mai ai loto o loo suia e Lona alofa tunoa.

Teena o le Faalogo i le Atua

O le tatalo e lē na o le talanoa atu i le Atua; ae o le faalogologo foi lea ia te Ia. E toatele tagata talitonu e ole atu ma le faamaoni i le Atua mo se taitaiga ae le amanaiaina le Afioga lava lea ua Ia fetalai mai ai.

O loo tuuina mai e le tusi o Faataoto lenei lapataiga matuia:

Faataoto 28:9 — "Afai e liliu ese ona taliga a e le faalogologo i le tulafono, e inosia lava lana tatalo."

E finagalo le Atua i fanau e lē gata ina momoli atu o latou talosaga i Ona luma ae ia talia fo‘i Ana faatonuga ma le loto maulalo. A o tatou faitau i Tusitusiga Paia ma tali atu i le usiusitai, e sili atu ona tatou lagona Lona siufofoga ma sili atu ona saunia e iloa Lana taitaiga. O le tatalo aogā e aofia ai i taimi uma le tautala ma le faalogologo.

Leai o le Finafinau

E lē gata ina fa’amalosia e le Tusi Paia tagata talitonu e tatalo ae ia finafinau fo’i i le tatalo. E masani ona ese le taimi a le Atua mai lo tatou taimi, ma e masani ona Ia fa’aaogaina vaitau o le fa’atalitali e fa’alolotoina ai lo tatou fa’atuatua, fa’amalosia ai o tatou uiga, ma a’oa’o ai i tatou e fa’alagolago atili ia te Ia.

Na faamamafaina e Iesu lenei upumoni i le faamatalaina o se faataoto "i le uiga e tatau ai ona latou tatalo e le aunoa, ma aua le faavaivai" (Luka 18:1). Na ia faaiuina le tala i upu nei:

Luka 18:7 — "E lē faia ea e le Atua le faamasinoga mo ē na ia filifilia, o ē alalaga atu iā te ia i le ao ma le pō? Pe faatuai ea o ia iā te i latou?"

E lē fa’atalitonuina e le finafinau se Atua e musu e faia se mea. Ae, e fa’aalia ai lo tatou mautinoa o Ia e fa’amaoni, poto, ma galue e tusa lava pe tatou te le’i va’aia le tali. E fa’aauau pea ona tatalo le fa’atuatua auā e fa’atuatua i Lē e fa’afofoga mai i tatalo uma.

Le Fa'atamala i le Tatalo

Atonu o le faʻalavelave sili ona manino i le tatalo lelei o le lē tatalo lea. I Tusitusiga Paia uma, e masani ona valaʻaulia e le Atua Ona tagata e saili ia te Ia, ae e mafai ona pisi tele, faʻalavelaveina, pe faʻalagolago ia te oe lava ma mou atu ai le tatalo mai le olaga i aso faisoo.

Ua tuuina mai e Paulo lenei faatonuga faigofie ae loloto:

1 Tesalonia 5:17 — "Ia tatalo e le aunoa."

E lē faapea ai e tatau ona faaalu taimi uma e tatalo ai. Ae, o loo faamatala ai se olaga o le mafutaga faifai pea ma le Atua—liliu atu ia te Ia i le aso atoa ma le faafetai, faalagolago, tapuaiga, ta’uta’u atu agasala, ma le faatoga.

E lē tatau ona avea le tatalo ma a tatou tali mulimuli pe afai ua lē manuia isi fofo uma. E tatau ona avea ma a tatou tali muamua auā ua tatou iloa lo tatou faalagolago pea i le Alii.

Taitaiga Faaleagaga Pi’opi’o ma le Fa’aaogāina o Tagata Talitonu

E matuā tāua i le Atua le taitaiga faaleagaga. I Tusitusiga Paia uma, Na te ta’usalaina i latou e fa’aaogaina tulaga pule mo le manuia o latou lava tagata, fa’asesēina Ona tagata, pe ta’ita’ieseina i latou mai Lana upu moni. E ala i le perofeta o Mika, na lapata’ia ai e le Atua taitai fa’api’opi’o:

Mika 3:4 — "Ona latou alalaga atu lea iā Ieova, a e lē tali mai o ia iā te i latou; e ʻalo ese ona fofoga iā te i latou i lea lava aso, auā ua leaga a latou amio."

O lenei lapataʻiga ua faʻatatau faapitoa lava i ē o aʻoaʻo atu, leoleo, pe faʻaosofia isi i le suafa o le Atua. O le taitaiga faaleagaga o se faatuatuaga paia, ae le o se avanoa mo le pule, le iloa, po o le manuia tau tupe. E finagalo le Atua i taitai e auauna atu ma le lotomaualalo, le amiosaʻo, ma le alofa moni mo Ona tagata.

Mafaufau Fa'alua

E finagalo le Atua i le faatuatua atoatoa. O se loto ua vaeluaina ma le masalosalo pea i le va o le faatuatua ma le le talitonu, e faigata ona tatalo ma le mautinoa aua e le’i tuuina atu atoatoa o ia lava i le Alii.

Na tusia e Iakopo:

Iakopo 1:6–8 — "A ia ole atu ma le faatuatua, aua le masalosalo; auā o lē masalosalo e tusa ia ma le peau o le sami ua sousou ma felafolafoa’iina e le matagi... o le tagata e faalotolotolua, e le tumau i ana amio uma."

O le mafaufau faalua e sili atu nai lo le le mautonu e seasea tupu. O se loto ua tosoina i itu e lua, e mananao i le finagalo o le Atua ma lona lava finagalo. E tuputupu aʻe le tatalo aoga pe a tatou aʻoaʻoina e faalagolago i le Atua ma le loto atoa, ma faalagolago i Lona poto e tusa lava pe tatou te le malamalama vave i Ana tali.

Le Amana'iaina o le Faamasinoga Tonu mo Tamaiti Matuaoti ma Fafine ua Oti a Latou Tane

I le Tusi Paia atoa, o loo faaalia ai e le Atua Lona popolega faapitoa mo e ua matuaoti, fafine ua oti a latou tane, ma i latou e le mafai ona puipuia i latou lava. E finagalo o Ia i le tapuaiga e le gata ina faaalia i upu ae faapea foi i le faamasinotonu, agaalofa, ma le alofa mutimutivale.

Na folafola mai e le Alii e ala ia Isaia:

Isaia 1:17 — "Ia outou aʻoaʻo e fai le lelei, ia outou saili le faamasinoga tonu, ia outou faasaʻo le sauāina, ia outou faamasino i le ua matuaoti, ia outou finau mo le fafine ua oti lana tane."

O loo toe ta’ua fo’i e Iakopo lenei lava mataupu faavae:

Iakopo 1:27 — "O le lotu e mamā ma le lē ponā i luma o le Atua le Tamā, o le tauasiasi lea i ē mātua oti ma fafine ua oti a latou tane i o latou puapuaga, ma ia leoleo o ia iā te ia lava ina neʻi pisia mai le lalolagi."

O le tatalo e o faatasi ma se olaga agaalofa ma le usiusitai e atagia ai le finagalo moni o le Atua.

Le Fa'atamala i ē Mativa

E masani ona valaau atu le Atua i Ona tagata e tausi i e o loo mafatia. O le faatuatua moni e le gata ina faaalia i le tatalo ae faapea foi i le alofa faatino i e o loo fiaaai, ua sauaina, ma mafatia.

Na tusia e Solomona:

Faataoto 21:13 — "O lē na te pupuni ona taliga i le tagi a le tagata mativa, e valaau atu o ia, a e le taliina."

E faapena foi, e ala i le perofeta o Isaia, na faamatala mai ai e le Atua le ituaiga anapogi e fiafia i ai o Ia—o se olaga e faasoa atu ai meaʻai i e fia ʻai, talia ē leai ni fale, ma tausi i e matitiva (Isaia 58:6–9). E atili ai ona pei o Keriso a tatou tatalo pe a sili atu ona agaalofa o tatou loto i e ua Ia alofa i ai.

Tatalo e Tofotofoina ai le Atua

E fa’atuatua le fa’atuatua i le Atua; e lē mana’omia ai ona Ia fa’amaonia o Ia lava e tusa ai ma o tatou lava fa’amoemoega. I Tusitusiga Paia uma, ua lapata’ia ai e le Atua Ona tagata e ‘aua ne’i tofotofoina o Ia e ala i le lē talitonu, fa’amaualuga, po’o ni mana’oga fa’apito.

Ina ua faaosoosoina e Satani Iesu e togi ese o Ia lava mai le malumalu, sa tali atu lo tatou Alii:

Mataio 4:7 — "Ua tusia fo‘i, ‘Aua e te tofotofo i le Ali‘i lou Atua.’"

O le tatalo faale-Tusi Paia e faailogaina i le faatuatua ma le lotomaualalo nai lo o taumafaiga e faamalosia le aao o le Atua. Tatou te o atu i Ona luma ma le mautinoa aua e faamaoni o Ia, ae tatou te tuuina atu foi i tatou lava i Lona poto atoatoa, taimi atofaina, ma le finagalo. O le faatuatua ua matua e saili e faamamaluina le Atua nai lo le tofotofoina o Ia.

Mafaufauga Faaiu

E pei ona tatou vaʻaia i lenei taʻiala atoa, o le faʻamoemoega o nei lapataʻiga faʻa-Tusi Paia e lē o le faʻavaivaia o i tatou mai le tatalo ae ia tosina mai i tatou i se mafutaga loloto ma le Atua. Ona o Iesu Keriso, e mafai ai ona tatou faalatalata atu i le Tamā ma le mautinoa, ma le iloa o loo fiafia o Ia e faamagalo, toe faʻafoʻisia, ma suia i latou o ē saili ia te Ia.

A o e faaauau pea ona tuputupu aʻe i le tatalo, ole atu i le Agaga Paia e suʻesuʻe lou loto, aveese mea uma e faʻalavelaveina ai lau mafutaga ma le Atua, ma aʻoaʻo oe e tatalo e tusa ai ma Lana Afioga ma Lona finagalo. E le o sailia e le Tama ni tagata atoatoa—o loo sailia e Ia ni loto lotomaulalo e faʻatuatua ia te Ia, usiusitaʻi ia te Ia, ma naunau e iloa atili o Ia.

Eperu 4:16 — "O lenei, ia tatou faalatalata atu ma le loto tele i le nofoālii o le alofa tunoa, ina ia alofaina ai i tatou, ia maua ai foi le alofa tunoa e fesoasoani mai i ona po e tatau ai."

Ia sili atu lou olaga tatalo nai lo na o se masaniga i aso uma. Ia avea ma mafutaga fiafia ma le olaga atoa ma lou Tamā faalelagi, o lē ua faalauteleina ai Lona malo i lou olaga, lou aiga, lau ekalesia, lou nuu, ma atunuu uma.